Heşdî Êzidî û Heşdî Şebî ji vê cîrantiyê dilgiran in û ketine rewşa amadebûnê.

Li Şingalê piştî guherînên li aliyê Sûriyeyê û hatina Artêşa Ereban a Sûriyeyê li ser sînor, tirs û dilgiranî di nav xelkê û hêzên ewlehiyê de peyda çêbûye.

“Êzidî dizanin 10 sal berê çi hat serê wan”

Fermandarê Alaya Lalişê ya Heşdî Şebiyê Xal Elî ji Rûdawê re ragihand ku xelkê deverê ji bo parastina axa xwe amade ye û got:

“Xelkê herêmê hemû amade ne alîkariya hêzên ewlehiyê bikin. Êzidî baş dizanin 10 sal berê çi hat serê wan, loma îro bi hemû hêz û şiyana xwe amade ne herêma xwe biparêzin.”

“Bêyî daxwaza me bûn cîran”

Fermandarê Heşdî Şebî dilgiraniya xwe venaşar û got:

“Ew bûne dewletek, her çi qasî me nedixwest bibin cîranên me lê bêyî daxwaza me bûne cîran.”

Berdevkê Ragihandina Yekîneyên Berxwedana Şingalê (YBŞ) Hadî Elyas jî tekezî li ser amadebûna hêzên xwe dike da ku rê li ber dubarebûna senaryoya 2014an bigirin.

Hadî Elyas got, “Hêzên me li Şingalê amade ne rê li ber her komkujiyekê bigirin.

Heta niha metirsiyeke berbiçav nîne û ti pêngav berev me neavêtine lê divê mirov her tim amade û hişyar be.”

Tirs ketiye nav xelkê

Tirs û dilgiranî ne tenê li cem hêzên leşkerî heye her wiha li cem şêniyên Şingalê jî heye.

Niştecihê Şingalê yê bi navê Dexîl Miço jî got, “Li ser asta ewlehiyê heta niha tiştek nîne lê em daxwazê ji xelkê xwe dikin ku baldar bin.”

Çalakvanê Şingalî Seed Hemmo hişyariyê da ku metirsî ne tenê li ser Şingalê ye û got:

“Dewletên derdora Sûriyeyê hemû di bin metirsiyê de ne, eger îro li Rojavayê (Kurdistanê) xelas bûn, sibê dê werin Îraqê û du sibê jî welatên din.”

“Divê em her tim amade bin”

Welatiyê bi navê Azad Hisên amaje bi wê yekê kir ku hefteya borî tirs zêdetir bûye û got:

“Artêşa Ereban a Sûriyeyê li ser sînorê Îraqê bi cih bûne û hikûmeta Îraqê û hêz jî li vir bi cih bûne.”

Mazin Xelîl jî hemfikir e û got, “Bê guman tirsek li cem xelkê me peyda bûye lê divê em her tim amade bin.”

Di civînê de rewşa Rojavayê Kurdistanê û kar û barên diyasporayê hatin gotûbêjkirin.

Civîn îro li navçeya Pîrmamê yê Hewlêrê hat kirin.

Li gorî daxuyaniya Baregeha Barzanî, Bêrîvan Aymazê kêfxweşiya xwe ya ji ber serdana xwe ya Kurdistanê û hevdîtina li gel Serok Barzanî anî zimên.

Spasiya helwesta Serok Barzanî kir

Bêrîvan Aymazê ji ber ku di rûdan û metirsiyên van demên dawî de xwedî li doza Kurdên Rojavayê Kurdistanê derketiye û hewlên wî yên ji bo parastina gelê Kurd ê li Rojavayê Kurdistanê spasiya Serok Mesûd Barzanî kir.

Aymazê her wiha ji bo gihandina alîkariyan û çûna bi hawara mexdûrên li Rojavayê Kurdistanê spasiya Dezgeha Xêrxwaziyê ya Barzanî (BCF) kir.

Alîkara Serokê Parlamentoya Nordrhein-Westfalenê hêvî kir ku Herêma Kurdistanê roj bi roj bihêztir bibe

Bêrîvan Aymazê ji ber piştgiriya wî ya ji bo kar û barên diyasporaya Kurd a li derveyî welat jî spasiya Serok Barzanî kir.

“Divê ziman û nasnameya xwe biparêzin”

Li aliyê din, Serok Barzanî di civînê de pîrozbahî li Bêrîvan Aymazê kir ku bi hewl û şiyana xwe kariye li Almanyayê bigihêje pileyeke siyasî û hêviya serkeftinê jê re xwest.

Serok Barzanî bal kişand ser kar û barên diyasporayê, şîret û rêkarên pêwîst ên di vê derbarê de pêşkêş kirin.

Serok Barzanî di çarçoveya vê mijarê de tekezî li ser girîngiya parastina nasname û zimanê Kurdî ya di nav Kurdên derveyî welat de kir.

Li gorî daxuyaniyê, rewşa Rojavayê Kurdistanê û pêvajoya aştiyê ya li Tirkiyeyê mijarên din ên civînê bûn.

Li gorî “Armenpress”-ê, ev yek ji hêla wezîra edaletê Srbûhî Galyanê va hatiye gotin. Wezîr destnîşan kir ku “Ez dîsa dibêjim, li welatê me girtîyên sîyasî tunene. Di raporên ku vê dawîyê ji hêla sîstêmên Ewropî ve hatine weşandin da behsa girtîyên sîyasî tune ye, û ev bi serê xwe pir girîng e.” Li gorî Srbûhî Galyanê, nêrînên sîyasî an çalakîya sîyasî nikare kesek ji berpirsiyarîya sûcekî muhtemel azad bike. Wê tekez kir ku “Hûn nikarin li pişt nêrînek an statuyek sîyasî xwe veşêrin û sûcekî bikin, û dûra behsa zilm û zordarîya sîyasî bikin. Mijûlbûna bi sîyasetê nayê wê wateyê ku divê çalakîyên we di çarçoveyek sîyasî da werin dayîn.” Wezîr destnîşan kir ku lêpirsînên li ser dozên sûc yên heyî berdewam dikin, û tenê dadgeh dikarin nirxandineke dawî bidin. “Heta ku çalakîyek dadwerî tune be, tu encamên kesane an sîyasî ne girîng in. Srbûhî Galyanê got, “Sazîyên lêpirsînê, dozgerîyê û dadwerîyê karê xwe dikin, û kesên ku hulixên sîyasîda cîh digirin nikarin ji çalakiyên van sazîyan berpirsîyar bin.”

Civîn li Koşka Gel a li Şama paytexta Sûriyeyê pêk hat.

Di şandeya ENKSyê de Sekreterê Giştî Mihemed Îsmaîl, endamên desteyê Silêman Oso, Feysel Yûsif, Nîmet Dawûd û Fesla Yûsifê cih girt.

Serokkomariya Sûriyeyê li ser civînê daxuyaniyek belav kir.

Hat ragihandin ku Ehmed Şer di civînê de tekezî li ser pêbendbûna Sûriyeyê ya ji bo misogerkirina mafên Kurdan kiriye.

Şer diyar kir ku ev maf dê “di çarçoveya destûrê de” werin parastin.

Şandeya ENKSyê jî di civînê de “Biryarnameya Serokatiyê ya Hejmar 13” bi erênî pêşwazî kir.

Şandeyê ev biryarname wekî “gaveke girîng a ji bo bihêzkirina mafan û parastina taybetmendiya çandî û civakî” nirxand.

Ehmed Şer 16ê Kanûna Paşîn “Biryarnameya Hejmar 13” îmze kiribû.

Bi “Biryarnameya Hejmar 13”:

“Encamên serjimêriya sala 1962yan a Hisîçayê hatin betalkirin û mafê welatîbûnê ji bo Kurdên bênasname (Ecanîb û Mektûme) hat vegerandin.

Zimanê Kurdî wekî “zimanê niştimanî” hat naskirin.

Cejna Newrozê li seranserî Sûriyeyê wekî betlaneya fermî hat ragihandin.”

Serokwezîrê Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî îro 3ê Sibatê li perawîza Lûtkeya Cîhanî ya Hikûmetan a li Dubayê, di daxuyaniyekê de ji bo rojnamevanan behsa rêkeftina dawî ya navbera Hêzên Sûriyeya Demokratîk (HSD) û hikûmeta Sûriyeyê kir.

Serokwezîr Mesrûr Barzanî got: “Em hêvîdar in ku ev bibe destpêka rêkeftineke mayîndetir û berdewamtir di navbera her du aliyan de, ku aştî û aramiya mayînde ji bo welat bîne.”

Serokwezîr herwiha got: “Giring e di vê rêkeftinê de rêz li mafên hemû pêkhateyên Sûriyeyê were girtin, bi taybetî gelê Kurd ku di van salan de êş û azarên gelekî mezin kişandine. Gelê Kurd hêjayî wê yekê ye ku mafên wî bi fermî werin naskirin û rêz lê were girtin.”

Ev daxuyaniya Serokwezîr Mesrûr Barzanî di demekê de tê ku pêvajoya cîbicîkirina xalên rêkeftina navbera HSD û Şamê li bajarên Rojavayê Kurdistanê dest pê kiriye û hêzên ewlehiyê yên hikûmetê derbasî navenda bajaran dibin.

Rêkeftina giştî ya navbera HSD û hikûmeta Sûriyeyê ku vê dawiyê hat ragihandin, gelek xalên giring li xwe digire; ji wan yekkirina saziyên leşkerî û îdarî û çareserkirina mafên medenî û perwerdehiyê yên Kurdên wî welatî. Ev gav ji aliyê Amerîkayê ve hat pêşwazîkirin û Wezareta Derve ya wî welatî ev rêkeftin wekî “bingehek ji bo dawîanîna li qeyranên navçeyê” wesif kir.

Îro sêşemê, 3ê Sibata 2026an, li bajarê Dubayê “Lûtkeya Cîhanî ya Hikûmetan” dest bi karên xwe kir. Lûtke di bin diruşma “Avakirina hikûmetên paşerojê” de tê lidarxistin û dê sê rojan bidome. Di vê lûtkeyê de ku hejmareke zêde ya serokên dewletan, serokwezîr û rêberên cîhanê amade ne, Mesrûr Barzanî, Serokwezîrê Herêma Kurdistanê bi vexwendineke fermî beşdar dibe.

Li gorî “Armenpress”-ê, ev yek ji alîyê wezîrê rêvebirîya herêmî û binesazîyê yê Komara Ermenîstanê, Davîd Xûdatyan, di 3ê sibatê da di civîneke çapemenîyê da hate ragîhandin, û got ku hîn biryareke dawî li ser hilbijartina modêlê nehatîye dayîn.

“Ez difikirim ku mijara hilbijartina modêlêkê wê di sala 2026 an 2027an da bê bicîhanîn. Ji ber vê yekê, ne hewce ye ku em pir bilezînin. Li gorî hilbijartina modêlê, wê biryar bê dayîn ku em bi kîjan welatî ra dixebitin, ji ber ku sîstêma santrala atomî ya modûlar berê bi berfirehî nehatîye bikar anîn û pêdivî bi lêkolînên zêdetir heye ku em dikin”.

Her sal, êzidî çil rojan (ji roja 25 ê kanûna pêşin heta 1 ê sibatê) rojîyan digirin û li roja 2 ê sibatê dibe cejina wan, ku wek cejina çileyê zivistanê tê zanîn.

Êvara cejina çileyê zivistanê Baba Şêx, rêberên olî û çilegir li perestgeha Lalişê amade dibin. Li destpêkê, govanda ber derîyê kanîyê tê kirin û di eynî demê de çirayên perestgehê tên vêxistin.

Berpirsê ragîhandinê yê perestgeha Lalişê Luqman Silêman ji Kurdistan24 ê re ragîhandîye: Baba Şêx, rêberên olî û çilegir ji bo dema 40 rojên herî sar yên zivistanê rojîyan digirin.

Di seqayekê sar de û li ber agirê daran, def û şimşal tên lêxistin û qewlên olî tên gotin, ku ev ruhîyeta felsefeya vê olê ne.

Qewal Îlyas ku kesatîyekê ola êzîdîyan e dibêje ku, Baba Şêx, rêberên olî û çilegir çil rojan di çileyê zivistanê de birojî dibin. Ev rojî li 25 ê  kanûna pêşin dest pê dibin û heta 1 ê sibatê berdewam dibin, roja duyê ya mehê jî dibe cejin û merasîmên taybetî di hundurê perestgeha Lalişê de tên lidarxistin.

Qewal Îlyas herwesa gotîye ku ew merasîm du rojan berdewam dibin û ew yek ji cejinên herî pîroz yên êzidîyan e.

Cejin û helkeftên ola êzîdîyan zêdetir bi demsalan û xwezayê ve girêdayî ne, lema ev rojî jî di 40 rojên herî sar yên zivistanê de tên girtin, ev jî tê wê wateyê ku ola êzîdîyan xwedî felsefeyeka kûr e û bi dîyardeyên xwezayî ve girêdayî ye.