Şandek bi serokatîya Serokkomarê Ermenîstanê Vahagn Khachaturyan  14ê Tîrmehê da ji bo sersaxiyê ji bo mirina Emîrê Qeterê Şêx Hemed bîn Xelîfe El Tanî û rêzgirtina li bîranîna wî, ji bo serdaneke xebatê çûye Dewleta Qeterê.

Çavkaniyeke taybet a ji Basilê ji Rûdawê re got ku îro bêhtirî 100 malbatî vegeriyane gund.

Çavkaniya ku hinek wêneyên nav gund jî ji Rûdawê re şandine, diyar kir ku hêzên Tirkiyeyê doh êvarê bi tevahî ji baregeha xwe ya leşkerî ya li nav gund vekişiyane.

Piştî vê vekişînê rê li ber gundiyan hatiye vekirin da ku vegerin malên xwe.

Ji sala 2018an ve baregeheke leşkerî ya hêzên Tirkiyeyê li nav gund hebû û vegera şêniyên gund bi tevahî hatibû qedexekirin.

Di heman demê de, Ehmed Şêxoyê ji gundê Şêxûrza Jorîn doh Rûdawê re gotibû ku hêzên Tirkiyeyê gundî agahdar kirine ku ew dê ji gundê Şêxûrzê vekişin û şêniyên Şêxûrza Jorîn êdî dê karibin vegerin malên xwe.

Ji bilî gundên Şêxûrza Jorîn û Basilê, vegera niştecihên gundên Cilbirê, Gobilê, Dêrwîş û Gundê Çiyê jî ji ber hebûna baregehên leşkerî yên Tirkiyeyê hatibû qedexekirin.

Nunê Manûkyanê got, “Ev ne tenê festîvalek şahiyê ye, ew hem çalakiya geştiyariyê pêşve dixe û hem jî kevneşopiyên çêkirina bîrayê yên Ermenistanê ronî dike, û platformek pêşvebirinê ji bo pargîdaniyên bîrayê diafirîne.” Qada festîvalê dê li çend deveran were dabeş kirin: bîra, lîstik, xwarin û muzîk. Pêşbirk û piyango wê bên lidarxistin.

“Li gorî nirxandina ajansê, nirxandina Ermenistanê çarçoveya siyaseta makroaborî ya aram a welêt, mezinbûna aborî ya bilind û meyla mezinbûna domdar a dahata serê kesî nîşan dide.

Fitch Ratings pêşbînî dike ku mezinbûna GDP ya rastîn a Ermenistanê dê di sala 2026an de bigihîje %5.2, ku dê ji nîşana navînî ya %2.9 a ku ji bo welatên di koma nirxandina “BB” de tê pêşbînîkirin bi girîngî derbas bibe,” daxuyaniyê got.

Cîgirê wezîrê karên derve yê Ermenistanê vê dawiyê ragihand ku TRIPP, ku Naxîçevana Adirbêcanê bi rêya herêma Syunikê ve girêdide, wê li gorî rêziknameyên transîtê yên EAÊ bixebite. Pirs hatîye dayînê ku gelo Dewletên Yekbûyî, wekî beşdarê TRIPPê, razî bûye ku rêya transîtê wê di çarçoveya rêziknameya EAÊyê de bixebite û gelo prosêdurên transîta gumrikê yên di nav TRIPPê de wê ji hêla rêziknameyên EAÊ-ê  bên rêkûpêk kirin, û heqe wusa be, gelo di navbera Ermenistanê û Dewletên Yekbûyî  da li ser vê mijarê ji xwe têgihîştinek an peymanek heye.

Wezîreta karên der pir kurt bersiva pirsê dayê û gotiye: “TRIPP serbixwetî, yekparçeyiya axê û dadweriya Ermenistanê diparêze. Hemû fûnksiyonên ewlehiya sînor û gumrikê di bin kontrola Ermenistanê de dimînin, û rayedarên Ermenistanê kontrolê pêk tînin û biryarên sereke didin.”

Berê, Wezîrê karên der Ararat Mîrzoyan înkar nekir ku xizmeta rûbirû ji bo kesên ku ji sînor derbas dibin, ango ragihandin, dikare ji operatorekî welatekî sêyemîn re jî bê şandin. Ewê belgeyan ji bo verastkirinê, û her weha xercê transîtê jî berhev bike.

Wezîreta karên der pirseke din ku gelo Dewletên Yekbûyî plan dike ku di çarçoveya rêziknameyê ya heyî de guhertinan bike an jî qaîdeyên transîtê yên cuda ji bo TRIPP-ê destnîşan bike, bêbersiv hişt. Di bersiva pirsa gelo Washingtonê ev yek bi rayedarên Ermenistan û Adirbêcanêra nîqaş kiriye, berdevkê Wezîretê tenê diyar kir ku Waşîngton bi hikûmeta Adirbêcanê ra li ser warên pêşîn yên ku di Belgeya Hevkariya Stratejîk de hatine destnîşankirin, di nav de girêdana herêmî, veberhênana aborî, enerjî, hevkariya ewlehiyê û îstîxbarata sûnî, berdewam dike.

Waşîngtona fermî jî red kir ku eşkere bike ka aliyê amerîkî heta niha çiqas pere ji bo projeya TRIPP-ê veqetandiye, berdevk got ku “di vê gavê ew nikarin hûrguliyên din bidin.”

Moskva û Yêrêvan bi têkîliyên taybet û evîna samîmî di navbera gelên her du welatan de girêdayî ne. Ev yek ji hêla nûnera fermî ya Wezîreta Der ya Rûsyayê Marîa Zaxarovayêva hatiye gotin.

“Ji bo me, Ermenistan ne tenê dewleteke serbixweye, her çend, bê guman, usaye. Ew di heman demê de dewleteke ku em bi têkiliyên taybet ve girêdayî ne, dema ku dîroka me ya hevpar, gelek diyardeyên hevpar yên ku me dikin yek têne hesibandin: malbatên hevpar, projeyan, karsazî û çarenûsên hevgirtî. Hizkirina gelan, çandan, têgihîştina hevbeş – ev girêdanên rastîn in,” –ajansa TASS-ê  ragîhandîye.

Nûnera Wezîreta Derve ya Rûsyayê serda zêde kirîye ku Moskva her gav tenê alîkarî û piştgirî daye Yêrêvanê, ku bi raya wê, him bi faktorên jêopolîtîk ve girêdayî ye, wekî ku dîplomat dibêjin, û hem jî bi tiştê ku Zaxarova bi xwe jê re dibêje evîn.

Marîa Zaxarovaê destnîşan kirîye ku her du welat bi nirxên çandî va jî girêdayî ne, ku “cîhaneke  mezin” pêk tînin.

“Ez qet behsa wê yekê nakim ku serokê Rûsyayê Vladîmîr Pûtîn bi xwe çiqas tişt kiriye da ku pevçûnên xwînî rawestîne, di demên dijwar de piştgirî peyda bike û her tiştê ku ji destê wî tê bike da ku Ermenistan pêş bikeve. Bi rastî, di aboriyê, enerjî, pîşesaziyê û warên din de jî gelek tişt hatine kirin. Ev nêzîkatiya me ye û em dîna xwe didine wê yekê,” ewê destnîşan kirîye.

Li gorî wî, Paşinyan û Aliyev di heman demê de biryar dan ku daxuyaniya 9ê Mijdara 2020an berdin, ji ber ku ew ditirsiyan ku Rûsya xala 9an wekî leverage li dijî hem Ermenistan û hem jî Azerbaycanê bikar bîne. Pispor tekez kir ku “Û cihê herî guncaw li cîhanê ji bo berdinê Qesra Spî ye. Ji ber vê yekê, aliyan biryar dan ku wê projeyê ji Rûsî veguherînin Amerîkî.”

“Amerîkî bawer dikin ku şîrketên Rûsî jî dikarin rêya Trump bikar bînin, lê ew eşkere dikin ku ev niha bernameya wan e. Hem Dewletên Yekbûyî û hem jî Ewropa fêm dikin ku bandora Rûsyayê li herêmê li gorî pênc-deh sal berê bi girîngî qels bûye. Rûsyayê leverageya xwe li ser hem Ermenistan û hem jî Azerbaycanê winda kiriye, ku di dema pevçûna Karabaxê de qewimî.”

Pispor bawer nake ku Îran faktora sereke ya Dewletên Yekbûyî di pêkanîna vê projeyê de ye.

Tomas dê Waal destnîşan kir ku “Li wir dê şîrketek Amerîkî hebe, dê binesaziya Amerîkî hebe, lê ji bilî çend kesan, Amerîkî bi xwe tune ne. Ewlehî dê ji hêla şîrketek taybet, dibe ku ne Amerîkî be jî, lê Ewropî be, û her weha cerdevanên sînor ên Ermenî ve were peyda kirin.”