Wezîrê karên der Ararat Mîrzoyan piştî encamên hevdîtina bi wezîrê karên der yê Brazîlyayê re daxuyanî daye çapemenîyê.
“Wezîrê hêja Vîêyra, berî her tiştî ez spasîyên xwe ji bo vexwendin û mêvanperwerîya germ ya ku di vê serdanê de ji heyeta min re hat kirin, radigihînim. Em berjewendîya Brazîlyayê û We ya kesane ya ji bo kûrkirina peywendîyên bi Ermenîstanê re bilind dinirxînin û her weha em hewil didin ku têkilîyên xwe bidomînin û li ser bingeha zexm ya dostanîya xwe ya demdirêj ava bikin”.
Brazîlya yek ji wan welatên Amerîkaya Latîn bû ku di sala 1991 de serxwebûna Ermenîstanê nas kir, û di sala 2006 de bû yekem welatê Amerîkaya Başûr ku balyozxaneyek niştecîh li Ermenîstanê û Brazîlyayê damezrand nirx û prînsîpên bingehîn yên dêmokratîk, ku bingeha dîyalog û hevkarîya me ya sîyasî ne. Di van sê deh salên borî de, têkilîyên me yên dîplomatîk ber bi hevkarîyek watedar û piralî ve çû. Ev serdan fersendek peyda dike ku meriv pêrspêktîvên êmbargoyêtir dîyar bike, tevî hevkarî li derveyî deverên kevneşopî.
Dema ku em derfetên berfirehkirina çarçoveya qanûnî dikolin û xebata li ser pêşnûme peymanên cihêreng didomînin, îro ez kêfxweş im ku di navbera dibistana dîplomasî ya Ermenîstanê û înstîtûta Rîo Branko ya li Brazîlyayê de mêmorandûmeke hevgirtinê îmze bikim. Em hewl didin ku di perwerdehîyê, nûbûn, têknolojîyên bilind, têxnolîgîyayên înformasîyon, û banka dîjîtal de hevkariya dualî kûr bikin. Di van waran/sektoran de em dikarin hem ezmûnê parve bikin hem jî ezmûna Brezîlyayê lêkolîn bikin.
Tevî dûrbûna erdnîgarî, potansiyelek girîng heye ku têkiliyên me yên bazirganî berfireh bikin.Sala borî di bazirganiya dualî de hin geşbûn dît, lê bê guman potansiyelek pir mezintir heye.
Bi armanca pêşxistina têkiliyên aborî yên bihêztir, me tekezî li ser pabendbûna bi pêşvebirina têkiliyên rasterast yên karsazî-karsaziyê bi wezîr Vieyra re kir. Di vê çarçoveyê de, ez dixwazim bi kêfxweşî beşdarbûna şandeya nûnerê Brazîlyayê di çalakiya taybetî ya “Pêşbaziya ya welatên Amêrîkî” de, ku di cotmeha sala 2024 de li Ermenîstanê di bin çavdêriya rêxistina Dewletên Amêrîkî de li dar xist, bibînim.
Îro bi wezîr Vieyra re, me bi kêfxweşî behsa hevkariya bi bandor ya di navbera welatên me de di platformên navneteweyî de, di nav wan de Neteweyên Yekbûyî û ajansên wê yên pispor û rêxistina Dewletên Amêrîkî, kir. Em li bendê ne ku bi Brazîlyayê re ji nêz ve bixebitin da ku pirsgirêkên gerdûnî çareser bikin, di nav de guherîna avhewa û parastina cihêrengiya biyolojîk. Min wezîr Vieyra piştrast kir ku heyeta me dê di mijdara îsal de beşdarî COP30 ê ya Belêmê bibe, û em li bendê ne ku bi hevkarên xwe yên Brazîlyayê re di COP17 de li Yêrêvanê di sala 2026 a de bicivin. Em her du jî di vê çarçoveyê de hevkariyek nêzîktir dixwazin. Wekî din, me piştgirî da û bû endamê damezrîner yê hevbendiya dijî birçîbûn û xizaniyê, ku ji hêla Brazîlyayê ve hatî destpêkirin.
Îro me li ser geşedanên navneteweyî û meylên navneteweyî nêrînên xwe dan hev. Min pêşkeşî wezîr Vieyra Ermenîstanê kir ku hevkarîya berfirehtir bibe, çi hevkarîya stratejî ya bi Amêrîkayê re yan jî kûrkirina hevkarîya bi Yekîtîya Avrupayê re.
Helbet me li ser mijarên herêmî jî axivî, dema ku em li gelek herêman dibin şahidê nezelalî û kêşeyên ewlehiyê, Ermenîstan bixwe rastî gelek kêşeyên ewlehiyê hatiye û Kafkasya Başûr jî di nav gelek nakokiyan re derbas bûye.Lê belê, welatê min di pabendbûna xwe ya ji bo bidestxistina aştiya mayînde li Kafkasya Başûr domdar dimîne.
Ez bawer im haya we ji geşedanên dawî yên li ser asayîkirina peywendiyên Ermenîstan û Adirbêcanê heye. Bi pejirandina guhertoya dawîn ya pêşnûmeya peymana aşîtîyê, Ermenîstanê rê li ber qedandina pêşnûmeya pêşnûmeyê vekir û danûstandinên li ser vê pêşnûmeyê bi dawî bû. Bi vî awayî peyman ji bo îmzekirinê amade ye û Ermenîstan jî amade ye ku peymanê îmze bike, ku dikare bibe stûnek girîng ji bo avakirina aştiya domdar li herêmê.
Stûnên din yên girîng jî diyarkirina sînoran û rakirina rêyên ragihandinê yên herêmî ne. Di sala borî de, me di pêvajoya xêzkirinê de pêşketineke girîng pêk anî, li ser bingeha danezana Alma-Atayê ya sala 1991 a zêdetirî 12 kîlomêtre xetên sînor bi awayekî serketî xêz kirin û xêz kirin.
Me ji Adirbêcanê re pêşniyarên pir taybet di derbarê rakirina blokên peywendiyên herêmî de pêşkêş kirin, ku ger were cîbicîkirin, dê di destpêkê de karkirina rêyên hesinî bike, û piştre jî derfetên berfireh ji bo berfirehkirina peywendiyan çêbike. Bê guman, wek ku hûn dikarin bifikirin, mijara girêdanê ji sînorên her du welatên me derbas dibe, û bi vîzyona girêdan û beşdarbûna rêyên lojîstîkî yên herêmî û cîhanî, Ermenîstanê bernameya “Xaçerêya aşîtîyê” da destpêkirin, projeyek ku armanc dike ku çarçoveyek berfireh ji bo ragihandina herêmî ya rê, xetên trenê, tor û ênêrjî û rêyên hesinî pêk bîne.
Ji bo zêdekirina pêşbîniyê û avakirina pêbaweriya dualî, Ermenîstanê jî ji bo avakirina mêxanîzmayên ji bo kontrolkirina çekan û verastkirina hev însiyatîvên çêker girtiye.
Lê mixabin ev pêşniyarên navborî ji Adirbêcanê bersiveke avaker negirtin. Ji bo pêşniyarên li ser ragihandin û kontrolkirina çekan hîn jî bersiveke me ya erênî nîne.
Tevî ku me dawîanîna li pêşnûmeya peymana aşîtîyê ragihand jî, di van rojên dawî de Adirbêcanê têkildarî binpêkirina agirbestê sûcdarkirinên bi tevahî derew kirin, ku Ermenîstan bi awayekî katêgorîk red dike. Ji bo bidestxistina armanca aşitiyê ya ku tê xwestin, divê îradeya siyasî ya xurt ya Ermenîstanê li ber xwe bide.
Heger aştî pêk bê, divê her du alî li ser avakirina atmosfereke bawerî û diyalogê pabend bin. Di vê çarçoveyê de, çareserkirina pirsgirêkên mirovî yên ku nehatine çareserkirin, wek serbestberdana dîlên şer yên ermenî û girtiyên din, dikare rewşê gelekî sivik bike.
Ermenistan siyaseteke derve ya hevseng û pêşeroj dişopîne ku armanca wê parastina aramiyê, berfirehkirina derfetên aborî û xurtkirina pabendbûna me ya ji bo nirxên demokratîk e. Hevkariya me ya bi Brazîlyayê re potênsiyela hevkariya navneteweyî ya li ser bingeha rêzgirtina dualî û berjewendiyên hevpar nîşan dide.
Di rêya xwe de, em pabend in ku têkiliyên xwe yên dualî bi Brazîlyayê û hevkarên din yên cîhanî re kûr bikin, aşîtîya li herêmê xurt bikin, û nîzamek navneteweyî ya dadperwertir û wekhevtir saz bikin.
Ez careke din spasiya xwe ji wezîr Vieyra û hukumeta Brazîlyayê re ji bo piştgirî û tevlêbûna wan radigihînim. Em li hêviya hevkarî û dostaniya gelek salan in”.
