Çawa dikarin bibine korîdora enerjîyê?: Ermenîstanêra stansîya bi 1000 mêgawat yan jî zêdetir lazime
Pêşezan bawer dikin ku Ermenîstan dikare bibe navendeke hêzê ya herêmî, rêyên ku bi zûtirîn dem araste bibe û dest bi avakirina stansîya bi kapasîteya mezin bike destnîşan dikin. Hevdem li gel avakirina stansîya nûkleerî ya ku kapasîteya wê ne kêmtir ji yekîneya heyî ye, divê binesaziya wê jî bê sererastkirin û 3 yemîn xeta veguheztina voltaja bilind ya enerjiyê Îran-Ermenîstan ku bi derengî ket, ji deh salan zêdetir, divê di zûtirîn dem de bê qedandin.
Pirsgirêkên sereke yên enerjîyê yên Ermenîstanê kîjanin? Pêşezan bawer dikin ku gelek ji wan hene, lê ya herî girîng niha mijara stansîya nû ya atomîye. Yekîneya hêza heyî dê heta sala 2036 a bixebite. Di vê serdemê de, Ermenîstan divê pêşî fam bike ku ew dixwaze bi kîjan kapasîteya stansîya nûkleerî hebe, paşê jî dîzaynkirin û avakirina wê bimeşîne. Alîkarê wezîrê êkonomîkayê Hakob Vardanyan hêvî dike ku heta dawîya salê biryarê bidin.
“Em li ser lêkolînên fîzîbilîteyê yên pêşîn dixebitin. Bi taybetî, nexşeya dabeşkirina kapasîteyê naha tê hesibandin da ku bê fêmkirin ka blokên atomê yên bi wê kapasîteyê dê çawa bi pergala me re hevdeng bibin, dê elektrîk çawa bê belavkirin. Karekî tevliheve ku tê kirin. Em hêvî dikin ku heta dawîya salê emê biryareke zelal li ser kîjan sêwiran û kîjan yekîneya hêzê hewce dikin bistînin”.
Heya niha gelek pêşnîyar hene, ji stansîya nukleerî ya bi kapasîteya mezin bigire heya modûlên piçûk yan rêaktoran. Lê hêj pêşnîyarek dîyar nîne. Di asta pîşeyî û fermî de, ew hewl didin ku fêm bikin ka kîjan vebijark dê ji bo pergala ênêrjîyê ya Ermenîstanê bikêrtir be.
Endamê koma înîsîyatîva endezyar û aborînasên ênêrjiyê yên Ermenîstanê Artûr Avêtîsyan di axaftina xwe ya bi “Radîolûr”ê re destnîşan kir ku teqez hewcedarîya Ermenîstanê bi stansîya nukleerî heye.
“Pêdivîya Ermenîstanê bi stansîya nukleerî ya bi kapasîteya wê ne kêmtir ji 1000 megawat e, li gorî potênsîyela pêşkeftina Ermenistanê ya gengaz, têknolojî, civakî-aborî. Her weha, ew bernameyên herêmî yan cîhanî yên ku girêdayî korîdora ênêrjîyê ya Bakûr-Başûr, bernameyên Yekîtîya Avropayê ne. Di vê rewşê de, pêdivî ye ku stansîyake nuklerî ya bi vê kapasîteyê hebe. Pêdiviya me bi santralek bihêz ya nuklerî heye ku ne tenê ewlehîya me ya ênêrjîyê misoger bike, ji bo geşepêdana Ermenîstanê jî pêwîst e.”
Pisporê mijarên ewlekarîya ênêrjîyê tekez dike ku heta niha tu pêşnîyareke zelal, ku bibe wekheviya stansîya nuklerê ya heyî, nehatîye kirin. Pêşniyar hene, vekirî ew li ser pêrspektîveke gengazin.
“Eger em destpêkirina projeyê weke destpêka projeyê bihesibînin, wê demê çêkirina qereqolê dê nêzîkî deh salan bidome. Destpêkirin û girêdana pergalê dikare heya 12 salan bigire. Ji bo ku heta çend mehan jî ji stansîya nuklerî qut nebe divê biryar îsal bê dayîn”.
Di warê pîşeyî de jî tekez dikin ku biryara dawî jî bi wê yekê ve girêdayî ye ku Ermenistan bibe korîdora ênêrjiyê li herêmê yan na. Ermenîstan hîn jî dikare di sêktora ênêrjyê ya herêmê de rolek girîng bilîze, ger helbet binesazîyê bi rê ve bibe. Pisporê ewlehîya ênêrjiyê tekez dike:
“Ermenîstan binesazîyê nayê dayîn. Her weha ji ber vê yekê ye ku hin pispor, nemaze pisporên ne ênêrjî, ji avakirina santralek bi hêz ditirsin. Lê bi dîtina min berovajî vê derfeteke mezin e, dema ku em diçin avakirina qereqolek bihêz, divê em biçin avakirina binesaziyên bihêz. Dê bi bandoreke piralî pêşketinekê bi xwe re bîne”.
“Ji bo danberhevê ez bêjim ku di salên 2019-2020 î bi qasî salên 2006-2019 a xebat hatin kirin. Di navbera salên 2006-2019 da beşa herî mezin ya xebatan di sala 2018 da hatîye kirin. Berîya wê jî 5-7 selefê van xebatan dihatin kirin”.
Yêrêvan niha bi Tehranê re peymana “gaza ji bo êlêktrîkê” heye, ku di sala 2026 da bi dawî dibe. Tê plankirin ku heta sala 2030 î bê dirêjkirin, herwiha ji bo zêdekirina qebareya sotemenîya şîn ya ji derve ya Îranê tê zêdekirin. Niha salanê 365 mîlyon mêtrkup tê hinartin. Ew rê nadin ku Ermenistan bibe welatekî tranzît ji bo hinardekirina êlêktrîkê bo Gurcistanê.
