H’emû nûçeSereke

Hebûn yan jî tunebûna rojeva aştîyê bi hebûn û tunebûna Ermenîstanê re ye: Paşînyan 3 sehet û nîvan caba pirsên rojnamevana daye

Serokwezîr Nîkol Paşînyan ji bo destpêkirina xebatên xêzkirina sînorê di navbera Ermenîstanê û Adirbêcanê de ji alîyê demkî ve zehmetî dikişîne, lê ew rê nade ku ev xebat di pratîkê de ji herêma Tavûşê dest pê bikin. Paşînyan di derbarê guhertinên muhtemel de berê jî talîmat dabû. Serokwezîr di civîna çapemenîyê de li ser vê yekê axivî. Nîkol Paşînyan bi qasî 3 sehet û nîvan bersiva pirsên nûnerên çapemenîya Ermenîstanê da. Zêdetirî du deh pirs jê hatin kirin, ji pirsên sîyasî û ewlekarî yên derve heta pirsên sîyasî yên navxweyî û guhertina Destûrê.

Serokwezîrê Ermenîstanê Nîkol Paşînyan destnîşan kir ku îhtîmal heye ku dozên li dijî Adirbêcanê yên li dadgehên navneteweyî bên terikandin, piştrast kir ku ev mijar di danûstandinan de tê nîqaşkirin. Lê alîyê ermenî di kîjan rewşê de wê gavê biavêje xwedî fikreke zelal e.

“Pirseke ku di dawîyê de dikare bê gotûbêjkirin, dema ku di rastîyê de xalên peymana aştîyê ji berê ve hatine lihevkirin û jixwe dê dîyar bibe ku herdu alî amade ne ku wan îmze bikin. Û mentiqî ye, ji ber ku eger alî peymana aştîyê îmze bikin, çima şerê qanûnî li dijî hev didomînin? Ez ji herdu alîyan ve çûna çareserîyeke bi vî rengî red nakim. Ew tenê bona Ermenîstanê nîne. Û eger ew peymana aştîyê îmze nekin, ji bo Ermenîstanê ev faktorek e ku ji bo pêşdebirina rojeva me û tiştên ku em bibêjin jî girîng e”.

Ermenîstanê dijî Adirbêcanê 4 gilîyên navdewletî raberî dadgeha mafên mirovan ya Avropayê  kir, gilyeke din ya li dijî Adirbêcanê jî li dîwana edaletê ya Navneteweyî ya Neteweyên Yekbûyî tê lêkolînkirin. Adirbêcanê du doz li dijî Ermenîstanê  raber kir, ku li gorî pisporan qels û bê pêrspêktîv in.

Paşînyan dibêje, ne usa ye ku atmosfêra odeya danûstandinan “pozîtîv” be. Piştî danîna prînsîpên birêkûpêkkirina têkilîyan û daxuyanîyên devikî yên Adirbêcanê yên derbarê naskirina yekparçeyîya axa Ermenistanê de jî, ne zelal e ku alî ji van formûlasyonan çi fêm dikin.

Paşînyan ji bo pirsa ku Ermenîstan çi fêm dike jî bersiveke dîtbar amade kir. Ewî di konfêransa çapamenîyê de modêla nexşeya Ermenîstanê, ku li gorî danezana Almatayê ye, 29,800 kîlomêtrê çargoşe ya ku piştî hilweşîna Yekîtîya Sovyêtê hatîye destnîşankirin, ku di nav de dorpêça li Adirbêcanê jî bi perçeyek piçûk tê de heye,  raber kir.Civîna çapemeniyê de serokwezîr gelek caran alîkarîya nexşerê kir, nîşan da û daxuyanî da:

“Ermenîstan ev û ev e. Ya ku li derveyî sînorê îdarî ye, bi awayekî konvansîyonal Adirbêcan e, ya li vî alî Ermenîstan e”.

Gundên ku Adirbêcan hîna jî ji Ermenîstanê daxwaz dike û navên xwe yên Adirbêcanî diweşîne, heta niha ne dîyar e. Serokwezîr tenê eşkere dike ku veguheztina her gundekî di nav sînorên îdarî yên herêma Tavûşê de ji bo Adirbêcanê nayê kirin. Lê belê li wê herêmê rê hene ku dê bên guhertin, ji ber ku niha beşek ji peywendîyan di nav axa Adirbêcanê re derbaz dibe. Paşînyan îhtîmala ku di navbera Ermenîstanê û Adirbêcanê de ji herêma Tavûşê dest pê bike, bi îhtimaleke mezin dihesibîne.

 “Gotinên ku ji herêma Tavûşê bên radestkirin, nayê qebûlkirin û bêwate ye. Lê dema ku em vê nexşeyê hildigirin, tam li ser vê nexşeyê em dibînin ku, wek nimûne, perçeyek ji rêya beşê gundê Voskêparê ji xeta Ermenîstana de  derbas dibe, paşê dîsa dikeve nav axa Ermenîstanê. Di nîqaşên berê de paşxaneyek wisa hebû ku em ê vê pirsê bi vî awayî çareser bikin: em wî beşê rê bihêlin, ji cihekî din miqdarek bidin, niha ez bi xwe gihîştim wê encamê ku ne hewce ye ku wusa bike, ji ber ku ew nezelalîyên zêde çêdike. Çend perçeyên piçûk hene, tiştek tune, em ê bi rengekî din ji nû ve ava bikin. Min berê ew ferman daye, di demek nêzîk de ezê herim vê yekê ji  binelîyên gundên me re bêjim ez çi difikirim û çima wisa difikirim”.

Çi û çima di bersivên pirsên din de berfireh bûn. Li gor serokwezîr, hebûn yan nebûna rojeva aşitîyê weka pirsa hebûn yan tunebûna Ermenîstanê ye. Paşînyan di wê bawerîyê de ye ku “di her şert û mercî de divê rojeva aştîyê neyê terikandin” û nexşeya ku di civîna çapemenîyê de di destê serokwezîr de bû stratejîya me ya parastinê ye.

Li gorî wî, “tiştê ku di nexşeyê de hatîye eşkerekirin, bi tevahî û bê dudilî lêgîtîmî ye” û lêgîtîmî ew faktor e ku divê hemû xwestekên me jî di nav de nerm bike”,-Paşînyan gotîye.

“Di cîhana gerdûnî ya diguhere de, ew dewletên ku bi van guhertinên gerdûnî re şîyana guhertinê heye û hêza wan heye ku xwe biguherînin, nêrîna xwe biguherînin, têgihîştina xwe biguhezînin, yan jî bi kêmanî pirsan bikin û li pey bersivên wan bigerin, pirs  dê bikêr bin”.

Bi vî awayî serokwezîr pêşnîyara amadekirina Destûra Bingehîn ya nû ya Ermenistanê, bêyî ku bi tu awayî bi daxwazên Adirbêcanê ve girêbide, şîrove dike. Berevajî nûçeyên ku duh belav bûne ku têgeha destûra nû amade ye, serokwezîr Paşînyan dibêje, heta niha tu konsêpt û projeyek tune ye, tenê pêşnîyarek heye ku li ser vê mijarê bê gotûbêjkirin û tenê dema ku hest bikin dê rêfêrandûm çêbibe, raya giştî ji bo pêşnîyarên guhertinan agahdar û amade ye.

Civîna çapemenîyê de li ser dûrketina Êdmon Marûkyan ji qulixa balyozê bi peywirên taybet û hincetên ku hatin dayîn jî hat axaftin. Eger ev dawîn îdîa bike ku ji ber sîyaseta derve û sîyaseta lihevhatinî û lihevhatinî di pêvajoya mûzakereyê de bi hukumetê re nakokîyên wî hebûne, wê demê Paşînyan bi rengekî din bertek nîşan dide. Serokwezîr bêyî ku serî li sûcdarîyên xwe bide, dîyar dike ku ew ji karê Marûkyan nerazî ye, der barê wî de agahî daye û tu talîmat nedaye.

Zêdetir nîşan bide
Back to top button