Adirbêcana ku mêvandarê COP29 e, zêdekirina belavbûna metanê rapor nake: Global Witness
Daneyên satelîtê zêdebûnek di şewitandina gazê de destnîşan dikin ji dema ku Adirbêcanê herî dawî şeş sal berê belavbûna gazê ragihandibû, ku gumanê li ser soza BP û pargîdaniya neftê ya dewletê dike ku dê heta sala 2030 î şewitandina metanê biqede.
Li gorî analîzên nû yên Global Witness, ji dema ku mêvandarê COP29 herî dawî daneyên belavbûna xwe pêşkêşî Neteweyên Yekbûyî kir, şewitandina gazê li Adirbêcanê pir zêde bûye.
Şewitandina gazê li tesîsên neft û gazê li Adirbêcanê ji sala 2018 a vir ve, dema ku welat herî dawî belavbûna gaza serayê ragîhand, ji 11 selefî zêde bûye, analîzek daneyên wêneyên satelîtê destnîşan dike.
Adirbêcan, BP û şirketa neftê ya dewletê SOCAR gelek soz dane ku di sala 2030 î de şewata gazê di hilberîna neft û gazê de biqede.
Her sal, bi mîlyaran metrekup gaza fosîl li çaraliyê cîhanê tê şewitandin, bi mîlyonan ton CO2 û metan berdide, ku gaza serayê ya herî bi hêz e ku dibe sedema germbûna global. Niştecîhên nêzîkî termînala BP li Sangaçal, li başûrê Bekûyê, gelek nîşanan ragihandin, di nav de pirsgirêkên nefesê û dil.
Li gorî peymana Parîzê ya sala 2015 a, ji welatan tê xwestin ku her du salan carekê daneyên belavbûnê ragihînin. Lê Adirbêcana ku dê di meha mijdarê de mazûvaniya civîna bilind ya avhewayê ya COP29 bike, ji sala 2018 a vir ve ev yek nekir. Ji wê demê heta niha qebareya gaza ku di tesîsên neft û gazê de tê şewitandin 10,5 selef zêde bûye. Herwiha rêjeya şewitandina gazê ji 70 selef zêdetir bûye.
BP gelek cihên ku lê rêjeyên şewatê yên bilind berdewam dikin, di nav de zeviya mezin ya Azeri-Çirag-Gyunaşli (ACG) li deryaya xezerê û termînala Sangaçal li başûrê Bakuyê. Ev tevî ku hilberîna petrolê di sala 2023 de ji deh sal berê 46 selef kêmtir e.
Tenê di nîvê yekem ya sala 2024 a de, termînala Sangaçal jixwe hema 40 mîlyon metrekup gaz şewitandiye, ku bê guman wê di dîrokê de di rêjeya herî bilind ya şewatê de ye.
BP, SOCAR û Adirbêcan beşdar in di înîsiyatîfa şewitandina gaza sifirî ya sifir ya banka cîhanî de, ku soz dide ku ta sala 2030 an şewitandina gaza kevneşopî ji holê rake. Her du pargîdaniyên neftê peymana metanê ya cîhanî ya sala 2021 ê îmze kirine, ku armanc dike ku di vê dehsalê de emîsyonên metanê ji 30 selefî kêm bike.
