Berhema navxweyî li Ermenîstanê bi 5,2 selefî zêde bûye: ji hêla faktorên hundur û derveyî ve têne bandor kirin
Hemî guhertinên di jîyana aborî de raste-rast yan neraste-rast bandorê li pêkhatina hilbera navxwe dike.Nava 9 mehên îsal de serjimara niştecîhên navxweyî bi 5 selefî zêde bû. Di qada pispor de, zêdebûna îndêksê hem ji ber faktorên hundurîn û hem jî yên derve ye. Pispor her wiha destnîşan dikin ku li Ermenîstanê hilberîna navxwe ya nebaş ne tê de ye. Daneyên îstatîstîkî bingeha tiştên ku hatine gotin in.
Li gor hejmarên fermî serjimara navwelatî 894 328 dram bû ku di heman heyama par de 872 hezar dram bû li şûna 832 dram. Mezinbûn 5,2 selefîye. Li pişt hejmarên îstatîstîkî pêşveçûyînên aborî hene. Serokê kursîya Makroêkonomîya Sos Xaçîkyan ji “Radiolûrê” re safî dike.
“Berhema navxweyî nirxa ku nû li welatek dîyarkirî ji bo salekê hatî afirandin e. Li gorî par li Ermenîstanê 5,2 selef zêdetir mal û xizmet hatin efirandin”.
Pispor bi taybetî bala xwe didin ka berhema navxweyî çawa ava bûye. Li gorî danasîna pîşeyî, têde ye yan na, hemwelatîyên Ermenîstanê beşdarî damezrandina berhema navxweyî bûne? Aborînas destnîşan dike ku berhema navxweyî li Ermenîstanê ne zêde têde ye, ji hêla hindik karsazan ve tê damezrandin. Pispor vê yekê bi daneyên îstatîstîkî piştrast dike.
“Li Ermenîstanê ji 90 hezarî zêdetir karsazên qeydkirî hene, lê ji wan tenê 70 selef heta 8 selef nirxa tevahîya hilberîna navxweyî diafirînin. Ev jixwe hejmareke xeternak e, ango tevlêbûn ji hêla nifûsê ve ne mezin e. Di vê wateyê de, nifûsa wê bi qelsî bandora mezinbûna aborî hîs bike. Lê heger dewlet bi sîyaseta xwe ya darayî û diravî, bi sîyaseta civakî, hem jî bi piştgirîya kar û barên xwe ve erkên ji nû ve dabeşkirinê pêk bîne, wê rewş biguhere”.
Wezîrê fînansa Vahê Hovhannîsyan di dema pêşkêşkirina rapora salane ya pêkanîna byûcêya dewletê ya sala 2023 a ya Komara Ermenistanê li meclîsê dîyar kir ku asta binavî ya dahatên bacê yan jî hejmara mûtleq ya dahatan tiştekî nade.
“Em li hember nirxa giştî ya ku sala borî ji hêla me hemîyan ve hatî afirandin, hilbera nesafî ya navxweyî lê dinêrin, û em wê jî bi heman hejmarê sala borî re berhev dikin”.
Marî Boyajyan, pispora navenda analîtîk ya Orbêlîyê, balê dikişîne ku mezinbûna berhema navxweyî ya serê mirovî bi taybetî ji hêla sêktora bazirganîyê ve, hem firotgeh û hem jî rêtaîl. Di berhema navxweyî de para wê 13 selefe. Di salên dawî de, bazirganî û karûbar ajokarên sereke yên mezinbûna berhemên navxweyî ne, lê sêktorên din jî beşdarî mezinbûnê bûne, aborînas destnîşan dike.
“Di heman serdemê de pişkên çandinî û pîşesazî yên hilberînê jî bilind bûn, bi rêzê 11,3 selef û 9,8 selef, ku ev yek jî heta radeyekê bû sedema mezinbûna qebareya giştî ya berhema navxweyî. Tevî para mezin jî, cildên çandinîyê li gorî sala borî bi 1,2 selefî kêm bû. Di sêktora darayî û bankingê de mezinbûnek zêde hate tomar kirin 24,5 selef, û her weha di celebên çalakîyên têkildarî sîteyê de 32,3 selef”.
Di 9 mehan de îndêksa çalakîya aborîyê bi 8,7 selefî zêde bû. Li vir, cûdahîya ji mezinbûna berhemên navxweyîê dîyar e. Li gorî pispor, ev yek ji ber vê yekê ye ku bacên nerast-erast li vir nayên nav kirin: Xizmetên sêktora darayî û bankî jî di nav îndêksa çalakîya aborî de cîh nagirin. Di şûna wê de, ew di nav berhemên navxweyî ya rastîn de têne girtin.
“Di 10 salên dawî de li Ermenîstanê mezinbûna herî zêde di sala 2022 a de hatîye tomarkirin. Li gorî daneyên salane yên sala 2023 a rêjeya mezinbûnê li gorî sala borî hinek kêm bûye û bûye 8,7 selef. Ji daneyên kurtkirî yên sala 2023 a, eşkere bû ku hin guhertinek hate tomar kirin. Di heman demê de, zêdebûnek berbiçav di veguheztina pîşesazîyê de heye.
Pispor hemfikir in ku faktorên derve, bi taybetî şerê rûsa-ûkraîna, bûne alîkar ku di van salên dawî de hilberîna nesafî ya Ermenîstanê pêk bê.
