Li ser rêyên ragîhandinê yên di navbera Ermenîstan û Adirbêcanê de: gotara serokwezîr Nîkol Paşînyan

Serokwezîrê Ermenîstanê Nikol Paşînyan di gotara xwe ya “Armenpress” ê de dîyar kirîye ku vekirina hemû peywendîyên herêmî yên aborî û veguhestinê, di nav de ji Adirbêcana Rojava di ser axa Komara Ermenîstanê re heya Komara Xweser ya Naxîcêvanê û berevajî, ji Mêxrîyê ya Komara Ermenîstanê heya Yêrasxê di ser axa Adirbêcanê (Komara Xweser ya Naxîcêvanê) û berevajî ve, bi tevahî amade ye.

“Mijara ku herî zêde ji alîyê Adirbêcanê ve tê îstîsmarkirin yan jî zêdekirin peywendîyên herêmî ye. Adirbêcan dibêje ku Ermenîstan erkên xwe bi cîh nayîne, ji ber vê yekê dîyar dike ku kanalên ragîhandinê yên di navbera Ermenîstan û Adirbêcanê de girtî ne”.

Ya yekem, divê bê destnîşankirin ku Ermenîstan xwedî berpirsîyarîyeke yekalî nîne. Her du alîyan soz dan ku hemû peywendîyên veguhestin û aborî ji hev re vekin. Îro li Adirbêcanê tu danûstandin û danûstandinên aborî ji Ermenîstanê re û yên ku di Ermenîstanê re derbaz dibin re vekirî ne, ne rê, ne rê hesin, ne lûle, ne xeta ÿlêktrîkê, ne kablo.

Hemû rêyên Ermenîstanê ji Adirbêcanê re vekirîne Di sala 2022 a de hukumetê pêşnûmeya vekirina sê xalên sînorî yên li ser sînorê Ermenîstan-Adirbêcanê belav kir, ku bi vê yekê rê dide kamyon û otomobîlên rêwîyan yên Adirbêcanê ku derbazî nav axa Ermenîstanê bibin û wek nimûne, biçin Naîcêvanê û Tirkîyayê.

Ev biryar ne tenê ji ber nepejirandina Adirbêcanê hatine girtin û di nava hefteyekê yan du hefteyan de ji alîyê dewleta Ermenîstanê ve tên dayîn. Hilbet binesazîyên çûyîna Naxîcêvanê tune ne û pêwîstîya wan bi avakirina wan heye.

Lê niha di warê amadebûna binesazîya fizîkî de, kamyon dikarin bi rêya xala kontrolê ya Kornîzorê derbazî axa Komara Ermenîstanê bibin, bi rêyên me heta sînorê Ermenîstan-Tirkîyayê bigerin û bi rêya nuqteya kontrolê ya Margarayê derbazî Tirkîyayê bibin eger eleqeya Adirbêcan û Tirkîyayê hebe.

Em ê ewlehîya veguhestina bargiranîyê mîsoger bikin, lê heger ji bo ajokar û kamyonên Adirbêcanê zehmetîyek derûnî hebe, ew barhilgir dikare bi kamyonên Tirkîyayê ve bê organîzekirin, ku her dem di rêyên Ermenîstanê de gerîyan û hîn jî bi awayekî çalak digerin.

Lê careke din, ez dixwazim bi fermî bêjim ku Ermenîstanê tu carî, bi nivîskî û devkî, lihevkirinek negirtîye ser xwe, yan jî îşaret nekirîye ku ewlekarîya li ser axa xwe, di nav de rêwîyan yan bargiranîya navneteweyî jî tê de, divê ji welatekî din re were şandin. Tiştekî wisa nebûye, bi tenê tuneye, berevajî vê yekê, Ermenîstanê soz daye ku ewlekarîya dergehê garantî bike, ku em amade ne.

Ermenîstanê tu carî berpirsîyarîyek negirtîye ser milê xwe, bi nivîskî û devkî, ne pejirandîye, hem jî îşaret nekirîye ku ew dikare bi tu sînordarkirina serwêrî, dadwerî, yan yekparçebûna axa xwe razî be, di nav de mijara ragîhandina ji Adirbêcana Rojavayî di nav axa Komara Ermenîstanê de ji bo Komara Xweser ya Naxîcêvanê.

Ragîhandina ji Adirbêcana Rojavayê bi Komara Xweser ya Naxîcêvanê di ser axa Komara Ermenîstanê re di mijara rêyên ragîhandinê yên herêmî de mijareke jêr e û li vir jî Ermenîstanê tu carî astengî dernexistîye.

Wekî din, em di vê mijarê de herî zêde afirîner û nerm bûn. Di sala 2022 a de, li ser fikarên Adirbêcanê, me pêşnîyar kir ku dema derbazbûna sînor li ser prînsîpa hevdudîtinê, kar û barê pêşîyê yê pasaport û gumrikê û kontrolkirina barên welatîyan were derxistin.

Niha, li ber çavê Adirbêcanê ku ji ber şer û pevçûyînên demdirêj, welatîyên Adirbêcanê wê ji derbazbûna sînorên Ermenîstanê û kontrola gumrikê dûr bikevin, me pêşnîyar kir ku di vê qonaxê de dest bi vekirina peywendîyên li ser rêya Zangêlan-Mêxrî-Ordûbad û berovajî vê yekê bikin, û li Yêrasx-Ordûbad-Mêgrî û berevajî rêwerzên bi rêyên hesinî yên ku ji bo rêyên hesinî neyên nivîsandin. Dadwerî û yekparçeyîya axa her du alîyan, heger kêşeya Bekûyê ew e ku bargiranîya pêbawer bi Naxîcêvanê re mîsoger bike, ev pirsgirêk tenê ew e ku bêje erê. Girêdana trênê ya Ermenîstan-Ermenistan û Adirbêcan-Tirkîyayê û ev xebat jî bi lez û bez dikare bê kirin.

Li ser heman prînsîpê, em amade ne ku ji Adirbêcanê bo Naxîcêvanê derbazbûna hêlên borîyê, xetên êlêktrîkê û kabloyan bidin.

Adirbêcanê jî radigîhîne ku eger Ermenîstan rê nede Naxîcêvanê, ew wê bi rêya axa Komara Îslamî ya Îranê ve girêdana Adirbêcana Rojava-Naxîcêvanê pêk bînin.

Lê her weha ji bo zelal be, em tomar dikin ku Komara Ermenîstanê amade ye ku ji Adirbêcana Rojavayê derbazî Komara Xweser ya Naxîcêvanê bibe di bin heman şert û mercên qanûnî yên ku ji hêla Îranranê ve hatine pêşkêş kirin.

Di bersivê de, Adirbêcan dibêje ku divê derbazbûn bê astengî be. Yanî tranzît di ser Îranê re tê astengkirin? Ma ne rast e ku em dibêjin em amade ne ku di heman şert û mercên qanûnî de heman veguherînê pêşkêş bikin?

Li ser bingehê hevdu, em amade ne ku hin hêsankirina prosêdûrên derbazbûnê û danîna mêxanîzmayên otomatîkî pêk bînin.

Bawerîya min zelal e. “Vekirina hemû peywendîyên herêmî yên aborî û veguhestinê, ji Adirbêcana Rojavayê di ser axa Komara Ermenîstanê re heta Komara Xweser ya Naxîcêvanê û berovajî, ji Mêxrîyê ya Komara Ermenîstanê heta Yêrasxê bi ser axa Adirbaêcanê (Komara Xweser ya Naxîcêvanê) û berovajî vê yekê, bi tevahî amade ye û ji bo pêkanîna wê tenê razîbûna Adirbêcanê pêwîst e”.