Navenda lêkolînê ya Pew ê ya amêrîkî ya pêşeng di rapora xwe ya dawî de nirxandineke berfireh raber kirîye ka kîjan welat li herêmên cuda yên cîhanê wek dijmin û kîjan hevalbend têne hesibandin.Ankêta ku di navbera çile û nîsana îsal de hatîye kirin, 32 000 beşdarvan di nav xwe de girtine. Li gorî raporê, li 8 ji 10 welatên avropî Rûsîya, li welatên Asya-Okêana edil, Çînistan û ji bo welatên Amêrîkaya Bakûr jî Dewletên Yekbûyî wek gefa sereke dihat hesibandin.
Hêjayî gotinê ye ku dema lêkolîneran alîyên ewlehîya neteweyî û aborî ji hev veqetandin, di rewşa yekem de, Rûsîya wek gefa sereke, û di rewşa duyem de jî, Dewletên Yekbûyî hatîye hesibandin. Ji welatên herêmê, tenê Tirkîya hatîye hesibandin, û di vî warî de nirxandinên berbiçev jî hene.
Li gorî anketeke ji alîyê hevaltîya lêkolînê ya pêşeng ya amêrîkî Pew ve, cîhan herî zêde ji Çînistanê, Rûsîyayê û Dewletên Yekbûyî gumanbar e. Di ankêtê de ji nêzîkî 32 000 kesan li 25 welatan hatîye pirsîn ka kîjan welat ew hevalbendê xwe yê herî pêbawer dibînin û kîjan ji wan wekî gefa herî mezin e.
Bi vî awayî, li Polonya, Swêd û Almanya, 60 selef yan jî zêdetir ji nifûsa van welatan Rûsyayê wek gefa sereke ji bo Avropayê û bi taybetî jî ji bo ewlehîya wan dibîne. Mînak, li Îspanyayê, Dewletên Yekbûyî yên Amêrîkayê û Rûsîyayê bi heman rengî xeternak têne hesibandin. Di vê navberê de, li Yûnanistanê, tenê ji 3 selefê niştecîhan Rûsyayê wekî dijmin bi nav kirine, lê piranîya wî welatî, 74 selef bawer dike ku gefa sereke ji bo welêt Tirkîyayê ye. Navenda lêkolînê radigîhîne ku Dewletên Yekbûyî ji hêla niştecîhên welatên cînar ve, Mêksîkayê, Kanadayê, Brazîlyayê û Argêntînayê, wekî dijmin tê hesibandin.
“Herwiha, hejmara kanadîyên ku Dewletên Yekbûyî wek gef dibînin, ji sala 2019 a vir ve, dema ku navenda lêkolînê ya Pew ê anketek bi heman rengî pêk anî, sê qat zêde bûye. Ev ji ber ku ji dema ku serokê Dewletên Yekbûyî Donald Tramp hatîye ser desthilatê ve, gelek caran gef xwarîye ku Kanadayê tevlî bike û wê bike dewleta 51emîn ya Dewletên Yekbûyî”.
Deutsche Welle ya almanî, bi balkişandina ser vê ankêtê, girîng dît ku bersivên beşdaran guherîn dema ku lêkolîneran ji wan xwestin ku di navbera welatên ku gefên ewlehî û aborî çêdikin cudahî bikin. Beşa beşdaran ku Dewletên Yekbûyî wek dijminê sereke didîtin, di serî de wî welatî wekî gefeke aborî didîtin. Ji alîyê din ve, Rûsîya di serî de wek gefek li ser ewlehîya neteweyî hatîye nirxandin. Lêkolîneran her wiha destnîşan kirine ku her çend Dewletên Yekbûyî li hin welatan wek dewleteke dijmin hate hesibandin jî, li gelek welatan ew wek hevalbendê jimara yekê hatîye binavkirin.
Li Tirkîyayê, 6 selefê beşdaran gotine ku welatê wan, wekî wusa, welatek tune ku ewlehîya wê ya neteweyî û aborî tehdît bike. Li vir, 6 selefê din jî bi tenê li ser bersivê biryar nedane. Navê Ermenîstanê di vê çarçoveyê de bi tu awayî nehatîye behs kirin. Li Îsrayêlê, ji nîvê zêdetir beşdaran bersiveke bê guman dane, Îranê wek tehdîd dibînin, 17 selefê tevgera Hamasê destnîşan kirine. Ermenîstan, Gurcistan û Adirbêcan di anketê de nehatine hesibandin. Navên Rûsîyayê û Ûkraînayê jî tunene.
